Het kabinet wil voorkomen dat mensen zonder zorgverzekering noodzakelijke zorg mislopen. Daarom werkt het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) aan een nieuwe regeling voor de vergoeding van zorg aan onverzekerden én aan maatregelen om het aantal onverzekerden terug te dringen. Dat schrijft minister Sophie Hermans in een Kamerbrief.
Uitgaven aan regeling sterk gestegen
De uitgaven aan de Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden (SOV) zijn de afgelopen jaren sterk gestegen. Waar de regeling in 2018 nog ongeveer 5 miljoen euro kostte, lopen de uitgaven inmiddels op tot meer dan 100 miljoen euro per jaar. Via de regeling krijgen zorgaanbieders een vergoeding voor medisch noodzakelijke zorg aan mensen zonder zorgverzekering die de kosten niet zelf kunnen betalen.
Onverzekerdheid voorkomen
Volgens het kabinet ligt de oplossing niet alleen in het vergoeden van zorg, maar vooral in het voorkomen dat mensen onverzekerd raken. Veel onverzekerden hebben ook problemen met huisvesting, werk of registratie. Daardoor kunnen zij vaak geen zorgverzekering afsluiten of behouden.
Meer aandacht voor onverzekerdheid
In opdracht van het ministerie van VWS onderzocht Zorgvuldig Advies hoe bestaande programma's bijdragen aan het terugdringen van onverzekerdheid. Daarbij is gekeken naar verschillende groepen die relatief vaak onverzekerd zijn, waaronder arbeidsmigranten, dak- en thuisloze mensen, toeristen en buitenlandse studenten.
Uit het onderzoek blijkt dat bestaande initiatieven al helpen, maar dat ze meer effect kunnen hebben als onverzekerdheid meer nadruk krijgt. De onderzoekers adviseren bijvoorbeeld om tijdens uitstroomgesprekken aandacht te besteden aan de zorgverzekering, meertalige voorlichting aan te bieden en professionals beter te ondersteunen bij het herkennen van mensen die onverzekerd zijn. Ook noemen zij een goede registratie, samenwerking tussen organisaties en een gezamenlijke aanpak van verschillende ministeries als belangrijke voorwaarden.
Kortdurende opvang levert grootste besparing op
De grootste besparing komt volgens het onderzoek van de kortdurende opvang van dakloze EU-burgers. Door mensen tijdelijk op te vangen en intensief te begeleiden naar werk of terugkeer naar het land van herkomst, kan de druk op de SOV vanaf 2028 met maximaal ruim 10 miljoen euro per jaar afnemen. Ook programma's als Housing First en Wonen Eerst dragen daaraan bij, zij het in beperktere mate.
Straks één regeling
Daarnaast werkt VWS aan één nieuwe regeling waarin de huidige SOV en de regeling voor onverzekerbare vreemdelingen (OVV) worden samengevoegd. De verwachting is dat deze regeling in 2028 in kan gaan. Zorgverleners zijn positief over de harmonisatie van beide regelingen, zo blijkt uit onderzoek van het Erasmus MC. Wel vragen zij daarbij om duidelijke regels, een eenvoudig digitaal declaratieproces en zo min mogelijk administratieve lasten. Ook moet helder zijn welke patiënten onder de regeling vallen en welke zorg wordt vergoed.
Fraudebestrijding
Fraudebestrijding vormt een belangrijk onderdeel van de nieuwe aanpak. Het CAK houdt met extra controles nu al een aantal verdachte declaraties tegen. Vanaf juli 2026 krijgt het CAK bovendien meer mogelijkheden om nieuwe zorgaanbieders te controleren. Het kabinet verwacht daarmee vanaf 2027 jaarlijks ongeveer 5 miljoen euro aan fraude te voorkomen.
Meer voorlichting, ondersteuning en lokale samenwerking
In de komende maanden werkt VWS de nieuwe regeling verder uit. Ook komen er betere voorlichtingsmaterialen, meer ondersteuning voor lokale samenwerking en extra steun voor straatdokters en andere professionals die werken met onverzekerde mensen. In het voorjaar van 2027 ontvangt de Tweede Kamer een nieuwe voortgangsbrief.