Hoe herken je arbeidsuitbuiting en wat kun je doen om het te voorkomen? Het vernieuwde barrièremodel Arbeidsuitbuiting van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) helpt onder anderen medewerkers van gemeenten, zorgprofessionals, werkgevers en toezichthouders om signalen te herkennen en eerder in te grijpen. Ook voor professionals die met arbeidsmigranten werken biedt het model concrete aanknopingspunten, bijvoorbeeld rond werving, werk en huisvesting.
8 stappen van arbeidsuitbuiting
Het barrièremodel bekijkt arbeidsuitbuiting vanuit het perspectief van de dader. Welke stappen zet iemand om een ander uit te buiten? Het model onderscheidt 8 stappen: voorbereiden, werven, documentatie regelen, inreizen, benodigdheden voor tewerkstelling regelen, huisvesten, arbeid en voordeel trekken.
Per stap laat het model zien welke omstandigheden arbeidsuitbuiting mogelijk maken en welke signalen daarop kunnen wijzen. Ook staan er maatregelen in die professionals nu al kunnen nemen.
Nieuw is dat het model ook laat zien welke maatregelen volgens betrokken professionals nog nodig zijn. De maatregelen met prioriteit zijn in het model verder uitgewerkt.
Eerder ingrijpen in het proces
Arbeidsuitbuiting wordt vaak pas zichtbaar op de werkvloer. Maar misstanden kunnen veel eerder beginnen. Denk aan misleiding bij de werving, schulden voor de reis naar Nederland of afhankelijkheid van een werkgever voor huisvesting. Door het hele proces te bekijken, wordt duidelijk waar mogelijkheden liggen om eerder in te grijpen.
Zo noemt het model verschillende gewenste maatregelen: meer aandacht bij de Kamer van Koophandel voor signalen van schijnzelfstandigheid, een sterkere signalerende rol voor huisartsen en meer bewustwording bij professionals op opvang- en zorglocaties. Ook vraagt het model meer aandacht voor de verantwoordelijkheid van inleners.
Samen tegen Mensenhandel
Het barrièremodel Arbeidsuitbuiting is ontwikkeld binnen het actieprogramma Samen tegen Mensenhandel. Verschillende organisaties werkten eraan mee, waaronder de Nederlandse Arbeidsinspectie, de Nationaal Rapporteur Mensenhandel, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de gemeente Den Haag, RIEC Oost-Nederland, de Politie, het Openbaar Ministerie, Comensha, FairWork en de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Justitie en Veiligheid (JenV).