Wie als arbeidsmigrant zorg nodig heeft, loopt nog wel eens vast. Veel huisartsenpraktijken nemen geen nieuwe patiënten aan, waardoor het inschrijven bij een huisarts vaak een flinke zoektocht is. Fonkelzorg organiseert huisartsenzorg daarom anders: met zorg in je eigen taal, één regionaal contactcentrum en inschrijving al bij aankomst.
Robert Hazenveld werkte jarenlang in het bedrijfsleven, onder andere bij het Amerikaanse General Electric. Zijn vrouw is huisarts. Aan de keukentafel spraken ze met elkaar vaak over hun werk: wat kan de zorg leren van het bedrijfsleven, en andersom? Toen Roberts internationale carrière stopte, werd dat gespreksonderwerp ineens concreet. “We keken elkaar aan en zeiden: we hebben altijd van die gekke plannetjes over de huisartsenzorg. Zullen we het gewoon eens gaan doen?”
Twee succesfactoren
In 2018 richtten ze Fonkelzorg op dat inmiddels twee praktijken telt in Den Bosch en verder vestigingen heeft in Oss, Uden en Eindhoven. Met ongeveer 20.000 Nederlanders en zo’n 5.000 verzekerde arbeidsmigranten in het patiëntenbestand. Robert vertelt hoe de zorg voor arbeidsmigranten ontstond: “Bij onze praktijk in Uden viel het ons op dat er geregeld en op rare momenten mensen voor de ruit stonden. We kenden ze niet en verstonden ze niet. Het bleken arbeidsmigranten te zijn die buiten het dorp in de landbouwsector werkten.”
Fonkelzorg koos ervoor om ze niet weg te sturen, maar de hulp voor hen goed te organiseren. “Daar zijn twee essentiële elementen voor nodig, aldus Robert: “De medisch inhoudelijke sleutel tot succes is zorg in de eigen taal en cultuur. En de operationele financiële succesfactor is het feit dat werkgevers met ons willen samenwerken. Zonder één van die twee zou het niet lukken.”
"Zorg in eigen taal en samenwerking met werkgevers. Dat zijn twee essentiële succesfactoren"
Gehoord en gezien
Fonkelzorg nam artsen en doktersassistenten aan die de taal van arbeidsmigranten spreken. “We hebben medewerkers in dienst die onder meer Pools, Oekraïens, Roemeens, Bulgaars en Spaans spreken. Het effect is direct merkbaar in de spreekkamer”, zegt Robert. “De patiënten voelen zich gehoord en gezien, in de meest letterlijke zin van het woord.”
Maar het gaat niet alleen om woorden. Het gaat ook om vertrouwen winnen en het overbruggen van cultuurverschillen. Robert illustreert: “In Oost-Europa schrijven artsen veel sneller antibiotica en pijnstillers voor. In Nederland gaan we meer uit van het zelfherstellende vermogen van het lichaam en vragen we patiënten vaker om ‘het nog een paar dagen aan te kijken’. Even gechargeerd: als een arts dat in je eigen taal zegt, dan is het waar. Maar als een Nederlandse arts dat zegt, dan is het weer zo’n Nederlandse arts die je niet goed wil helpen. Een ander verschil dat we moeten uitleggen, is dat je in Nederland niet direct naar een specialist kunt, maar dat een huisarts jou eerst moet doorverwijzen.”
Samenwerking met werkgevers
Fonkelzorg werkt nauw samen met werkgevers. “We spraken met werkgevers af dat inschrijven voor huisartsenzorg een onderdeel is van het onboardingproces. Dat gebeurt met toestemming van de werknemer en volgens AVG-richtlijnen. Arbeidsmigranten krijgen daarbij een arbeidsovereenkomst, een huurovereenkomst, een zorgverzekerings- en huisartsmachtiging. Zo gaan we automatisch mee in het rijtje van documenten. Daarna belt Fonkelzorg om uit te leggen hoe de zorg in Nederland werkt. Als arbeidsmigranten medische hulp nodig hebben, bellen ze een speciaal internationaal nummer. Daar kiezen ze hun taal via een keuzemenu en worden ze in die taal te woord gestaan. Vervolgens kijkt het team wat nodig is en waar iemand het snelst terecht kan. Soms is dat heel dichtbij: “Bij Workinn bijvoorbeeld – een short stay-verblijf voor arbeidsmigranten in Waalwijk – beschikken we over een eigen spreekkamer.”
"Vertrouwen winnen en cultuurverschillen overbruggen"
Waardering in cijfers én chocolaatjes
Uit het patiëntenonderzoek blijkt dat arbeidsmigranten Fonkelzorg hoog waarderen. “We scoren daar niet lager dan een acht.” De reden is vaak eenvoudig: mensen voelen zich begrepen. En soms komt waardering terug in kleine gebaren. We krijgen best geregeld Poolse of Bulgaarse chocolaatjes als blijk van dankbaarheid.”
Ambitie
Welke ambitie heeft Fonkelzorg? Robert: “We willen groeien, maar niet onbeheerst. We zullen altijd oog houden voor kwaliteit en capaciteit. Je kunt dit concept niet zomaar even uitrollen over heel Nederland. Wil je uitbreiden, dan moet je zorgen voor voldoende artsen en assistenten die de Oost-Europese talen machtig zijn. En, de samenwerking met werkgevers is essentieel. Maar dat we momenteel gesprekken voeren over uitrol elders in Nederland, is natuurlijk een goede ontwikkeling. Voor ons, maar ook voor arbeidsmigranten.”