De Rijksoverheid en gemeenten werken samen om dakloze EU-burgers beter te helpen. Veel van hen zijn arbeidsmigranten. Met kortdurende opvang en begeleiding krijgen zij ondersteuning om weer werk te vinden, passende zorg te krijgen of terug te keren naar hun land van herkomst. Ook zijn er hulpmiddelen voor gemeenten om te bepalen op welke voorzieningen EU-burgers recht hebben.
Plan van aanpak kwetsbare dakloze EU-burgers
In 2022 lanceerden de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Justitie en Veiligheid (JenV) het Plan van aanpak kwetsbare dakloze EU-burgers. Dat deden zij samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de gemeenten Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht.
Het plan moet dakloze EU-burgers perspectief bieden, menselijk leed verminderen en overlast op straat beperken. Ook is er aandacht voor ondersteuning bij terugkeer naar het land van herkomst.
Kortdurende opvang voor dakloze EU-burgers
19 Nederlandse steden ontvangen geld om kortdurende opvang beschikbaar te stellen voor dakloze EU-burgers die geen recht hebben op reguliere opvang via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Zij krijgen tijdelijk onderdak en begeleiding bij het vinden van werk, toegang tot passende zorg of terugkeer naar hun land van herkomst.
De opvang begon in 2023 als pilot in 6 gemeenten en werd in 2026 uitgebreid naar 14 steden. Uit de pilot bleek dat gemiddeld 62% van de opgevangen EU-burgers opnieuw werk vond of terugkeerde naar het land van herkomst. Het kabinet stelt van 2026 tot en met 2028 jaarlijks € 13 miljoen beschikbaar voor de opvang. Gemeenten dragen ook financieel bij.
Checklist gelijke behandeling EU-burgers
EU-burgers hebben niet altijd recht op dezelfde voorzieningen als Nederlandse burgers. Dit hangt bijvoorbeeld af van hoelang iemand in Nederland heeft gewerkt.
Om gemeenten te helpen bij het beoordelen van deze rechten, ontwikkelden de ministeries van VWS, SZW en JenV de Checklist gelijke behandeling EU-burgers. Hiermee kunnen gemeenten eenvoudiger beoordelen of een EU-burger recht heeft op gelijke behandeling. Dit bekent dat zij op dezelfde manier als bij Nederlandse burgers moeten beoordelen of iemand toegang heeft tot voorzieningen, zoals een bijstandsuitkering, een WW-uitkering of ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
Op de documentpagina staan de checklist en aanvullende hulpmiddelen, zoals een overzicht van documenten die EU-burgers nodig hebben om hulp en ondersteuning aan te vragen.