Hoe zorg je ervoor dat internationale medewerkers zich welkom voelen op de werkvloer? En dat werkgevers begrijpen wat er nodig is om goed samen te werken? Voor ZLTO ligt daar een belangrijke opgave. De vereniging voor boeren en tuinders in Zeeland, Noord-Brabant en Zuid Gelderland is daarom sinds juni 2025 aangesloten bij de Alliantie Work in NL (WIN). Een samenwerkingsverband dat leidt tot concrete acties.
Maaike Mikkers
Verbinding zoeken
“Wij staan aan de lat voor de werkgevers”, zegt Maaike Mikkers. Zij werkt als belangenbehartiger voor het domein Mens, ondernemerschap en onderwijs bij ZLTO. “En juist daarom zoeken we de verbinding met partijen die er zijn voor de medewerkers.” Die verbinding ontstond niet van de ene op de andere dag. In Brabant begon het enkele jaren geleden met migratie-informatiepunten: plekken waar internationale medewerkers terechtkunnen met vragen over werk, wonen en leven in Nederland. ZLTO sloot al vroeg aan als kennispartner. “Vanaf het begin hebben we elkaar goed gevonden”, vertelt Maaike. “Later groeide dat door naar de WIN-punten, zoals we die nu landelijk kennen. Die samenwerking in Brabant is eigenlijk de basis geweest voor wat er nu ligt.”
Workshops die iets losmaken
Met de start van de Alliantie Work in NL, waarin publieke en private partijen samenwerken om EU-arbeidsmigranten beter te ondersteunen, kreeg die krachtenbundeling een landelijk vervolg. LTO Nederland, waar ZLTO onder valt, tekende het convenant samen met andere organisaties. “Maar een handtekening zetten is één”, zegt Maaike. “De vraag is: wat doe je daarna in de praktijk? Daaraan wilden we concrete acties verbinden.” Samen met de WIN-punten in Brabant en andere partners ontwikkelde ZLTO een reeks cultuurworkshops voor werkgevers in de agrarische sector. Het doel: meer begrip creëren voor verschillen op de werkvloer.
"Wij staan aan de lat voor de werkgevers, juist daarom zoeken we de verbinding met partijen die er zijn voor de medewerkers"
Cultuurverschil
“Wat ons vooral opviel, is hoeveel ruis er kan ontstaan in de communicatie. En dat is lang niet altijd bewust.” Ze geeft een voorbeeld: “Wij zijn gewend om na een instructie te vragen: is alles duidelijk? Dan knikt iedereen ja, en ga je ervan uit dat het goed zit. Maar in sommige culturen is het helemaal niet gebruikelijk om in een groep te zeggen dat je iets niet begrijpt. Dan krijg je dus geen vragen, terwijl die er wel zijn.” De gevolgen laten zich raden. Onveilige situaties, misverstanden of frustratie – terwijl het met een kleine aanpassing anders had gekund. “Als je weet dat dit aan de hand is, kun je daarop inspelen. Bijvoorbeeld door iemand één-op-één te spreken. Dat maakt echt verschil.”
Kleine gebaren, groot effect
De workshops leverden veel herkenning op bij werkgevers. Maar misschien nog wel belangrijker: ze gaven praktische handvatten. “Werkgevers merkten dat je met kleine dingen al veel kunt veranderen in je bedrijfscultuur.” Soms zit dat in iets ogenschijnlijk eenvoudigs. Zoals aandacht hebben voor een naamdag, die in sommige landen belangrijker is dan een verjaardag.“Als je daar even bij stilstaat en iemand feliciteert, doet dat iets met de sfeer en het vertrouwen”, legt Maaike uit. “Het laat merken dat je iemand echt ziet.”
Ook inzicht in groepsdynamiek helpt. “We hoorden een voorbeeld van een medewerker die werd aangesproken op zijn gedrag. De volgende dag was niet alleen hij weg, maar ook vier collega’s. Dat heeft te maken met hoe sterk familie- en groepsbanden in sommige culturen zijn. Als je dat begrijpt, kijk je anders naar zo’n situatie.”
Van twee kanten leren
De samenwerking werkt overigens twee kanten op. Niet alleen werkgevers leren, ook consulenten van de WIN-punten krijgen inzicht in hoe bedrijven functioneren. “We hebben een sessie georganiseerd voor consulenten met verschillende internationale achtergronden. Daar draaiden we het om: wij vertelden hoe wij als werkgevers naar de werkvloer kijken.” Dat bleek waardevol. “Dan zie je hoe cultuur doorwerkt in alles wat je doet. En hoe belangrijk het is om elkaar daarin te begrijpen.”
"Werkgevers merkten dat je met kleine dingen al veel kunt veranderen in je bedrijfscultuur"
Vertrouwen als basis
Een belangrijk aandachtspunt blijft het vertrouwen tussen werkgevers en de WIN-punten. Want hoewel de intentie helder is – ondersteunen en ontzorgen – voelen ondernemers soms terughoudendheid. “Werkgevers vragen zich af: wat komt zo’n consulent precies doen? Is het niet stiekem een vorm van controle?” Die zorg wil ze serieus nemen. “Juist daarom is het zo belangrijk om goed uit te leggen wat de rol is. WIN-punten zijn er om te helpen. Ze beantwoorden vragen van medewerkers, bijvoorbeeld over zorg, verzekeringen of hoe je een auto regelt. Dat ontlast werkgevers.”
Meer dan werk alleen
Die bredere ondersteuning is hard nodig, ziet Maaike. “Internationale medewerkers – die term gebruik ik liever dan arbeidsmigranten – zijn onmisbaar voor de sector en voor de Nederlandse economie. Zonder hen redden we het simpelweg niet. Maar daar hoort goed werkgeverschap bij.” Dat begint bij de basis: eerlijke betaling en veilige werkomstandigheden. Maar minstens zo belangrijk zijn de omstandigheden daaromheen, zoals goede huisvesting. Bij voorkeur op eigen erf, volgens de bestaande keurmerken een aansluitend bij de Roemer-normen. Daar ziet ze gelukkig veel goede voorbeelden van: “Ondernemers die investeren in nette woonplekken, die vervoer regelen, die activiteiten organiseren. Dat gebeurt echt op grote schaal.” Tegelijkertijd erkent ze dat het niet eenvoudig is. “Het kost geld, en vaak verdien je het niet direct terug. Maar het is wel nodig om je bedrijf draaiende te houden.”
Vraagstukken samen aanpakken
De Alliantie Work in NL helpt om dit soort vraagstukken samen aan te pakken. Niet alleen landelijk, maar juist ook regionaal. “Het mooie is dat je met elkaar kunt kijken: wat is hier nodig?”, zegt Maaike. “De ene regio vraagt iets anders dan de andere.” In Brabant merkt ze dat de lijnen kort zijn. “We weten elkaar goed te vinden. Als er signalen binnenkomen, kunnen we snel schakelen. Dat helpt om problemen eerder aan te pakken.” Voor de toekomst ziet ze nog kansen. “Ik zou het mooi vinden als nog meer ondernemers de weg naar de WIN-punten weten te vinden. Nodig ze eens uit, ga het gesprek aan.”