Arbeidsmigranten in Nederland hebben vaak een kwetsbare positie en beperkte toegang tot het recht. Dit komt onder meer doordat zij nieuw zijn in Nederland en de taal niet spreken, onbekend zijn met procedures, onvoldoende hulp en ondersteuning krijgen en belemmeringen in het rechtssysteem ervaren. Wanneer zij in moeilijke situaties zitten, weten zij vaak nog onvoldoende waar zij recht op hebben en hoe zij die rechten kunnen opeisen.

Het Aanjaagteam adviseert een laagdrempelige vorm van geschilbeslechting om de toegang tot het recht voor arbeidsmigranten te verbeteren. Maar de problematiek is breder dan alleen geschilbeslechting. Daarom is verkend wat nog meer nodig is om toegang tot het recht te verbeteren voor kwetsbare werknemers, waaronder arbeidsmigranten. Samen met partners van binnen en buiten het Rijk wordt gewerkt aan: het verbeteren van informatievoorziening, advies en ondersteuning aan rechtszoekenden en laagdrempelige geschilbeslechting via de regelrechter. 

Verbeteren informatievoorziening 

Met het project  Work in NL (WIN) werkt het ministerie van SZW aan landelijk dekkende informatievoorziening. Zo worden er in de 35 arbeidsmarktregio’s fysieke en mobiele informatiepunten gecreëerd. Hier kunnen arbeidsmigranten op een laagdrempelige manier informatie en advies krijgen over onder meer hun rechten en plichten. Ook werkt het ministerie met de website WorkinNL aan goede digitale informatievoorziening en zet het in op informatievoorziening in landen van herkomst.

Advies en ondersteuning aan rechtszoekenden 

Bij advies en ondersteuning aan rechtzoekenden spelen vakbonden en andere rechtshulpverleners, zoals het Juridisch Loket en sociaal raadslieden, een belangrijke rol. Vakbonden kunnen hulp en advies verlenen en optreden in collectieve acties als er sprake is van meerdere conflicten bij dezelfde werkgever. Door de samenwerking tussen de ministeries van SZW, JenV en het Juridisch Loket kunnen arbeidsmigranten gericht advies en ondersteuning krijgen.  

Lees meer over de laagdrempelige en meertalige rechtshulp van het Juridisch Loket.  

Makkelijker een conflict oplossen via de regelrechter 

Sinds 1 maart 2025 kunnen mensen met bepaalde conflicten terecht bij de regelrechter. Dat kan bij een conflict over een arbeidsovereenkomst of een geldbedrag tot € 5.000 dat iemand moet betalen. Dit is een 3-jarig experiment met een eenvoudigere, snellere en effectievere rechtsprocedure bij de kantonrechter. De deelnemende rechtbanken zijn Den Haag, Overijssel, Rotterdam en Zeeland-West-Brabant.

Dit experiment moet onder meer de toegang tot het recht voor arbeidsmigranten verbeteren. Bijvoorbeeld door het makkelijker te maken om sneller naar de rechter te stappen bij een conflict met hun werkgever.

Laagdrempelige procedure

Een zaak starten bij de regelrechter is eenvoudiger dan bij een gewone procedure. Er is geen dagvaarding nodig: mensen kunnen hun zaak starten met een eenvoudig formulier. Mensen met een DigiD kunnen dit stap voor stap digitaal regelen via MijnRechtspraak. Anderen kunnen het formulier per post versturen.

Tijdens de procedure neemt de rechtbank op verschillende momenten contact op met de betrokken partijen om hen te infomeren over de procedure en te benadrukken dat het belangrijk is om op de zitting te verschijnen. 

Arbeidsmigranten kunnen tijdens de zitting gratis gebruikmaken van een tolk.   

Evaluatie

Het experiment wordt tussentijds en na afloop geëvalueerd. Zo wordt beoordeeld of deze procedure ook bij andere rechtbanken kan worden ingevoerd.

Tot en met juni 2026 zijn 654 zaken ingediend bij de regelrechter, waarvan 124 arbeidszaken. Inmiddels zijn 305 zaken behandeld en staan er 73 gepland. Bijna 200 zaken zijn zonder zitting afgerond, omdat de betrokken partijen zelf tot een oplossing kwamen. Hoeveel zaken door arbeidsmigranten zijn ingediend, wordt niet apart bijgehouden.

Lees meer over het experiment. Of bekijk de video over de regelrechter in het Nederlands, Pools, Bulgaars of Roemeens.