Op maandagochtend staat het al vroeg vol in het stadskantoor van Breda. Busjes uit alle delen van het land rijden voor. Arbeidsmigranten uit Polen, Roemenië, Bulgarije, maar ook van buiten Europa wachten op hun inschrijving. Boris Sambi van het loket Registratie Niet Ingezetenen (RNI) en Ola van Liefland van het Work in NL-informatiepunt (WIN-punt) werken succesvol samen om arbeidsmigranten in te schrijven en hun vragen te beantwoorden.
Eerst een bsn, dan verder
Voor Boris Sambi van het RNI-loket is het dagelijkse kost. “Om 8 uur gaat de deur open en dan komt de eerste groep vaak al binnen. Soms zijn dat individuele afspraken, soms groepen van 20 of 30 mensen tegelijk. Sommigen zijn nog maar net in Nederland. Anderen hebben al een paar dagen gewerkt en schrijven zich in en krijgen hun burgerservicenummer (bsn).”
Boris begon 5 jaar geleden als allround baliemedewerker bij de gemeente Breda. Nu is hij klantmanager en planner van het RNI-loket. “Het RNI-loket registreert niet-ingezetenen: mensen die verwachten korter dan 4 maanden in Nederland te blijven”, legt hij uit. “Met die inschrijving krijgen zij een bsn, waarmee ze bijvoorbeeld kunnen werken, een zorgverzekering kunnen afsluiten of een DigiD kunnen aanvragen.”
Meer dan een nummer
Hoewel de inschrijving zelf vaak maar enkele minuten duurt, merkt Boris dat er achter veel vragen een groter verhaal schuilgaat. “Mensen registreren zich, maar vragen ook naar zorg, verzekeringen of hun rechten in Nederland. Daar houdt onze rol eigenlijk op. Dan is het heel fijn dat het WIN-punt letterlijk tegenover ons zit.”
Sinds januari 2024 helpt het WIN-punt arbeidsmigranten met praktische vragen over wonen, werken en leven in Nederland. Ola van Liefland werkt er vanaf de start: “We hebben in het begin veel tijd gestoken in het vergroten van onze bekendheid”, vertelt ze. “Flyers uitdelen, mensen aanspreken, uitleg geven in verschillende talen. Daardoor weten veel arbeidsmigranten ons inmiddels te vinden.” Dat gebeurt niet alleen in Breda. Het WIN-punt heeft ook locaties in Bergen op Zoom, Roosendaal en Moerdijk.
"Juist doordat we zo dicht bij elkaar zitten, kunnen we snel schakelen."
Korte lijnen, groot verschil
De samenwerking tussen het RNI-loket en het WIN-punt blijkt een belangrijke succesfactor. “Als ik een ingewikkelde vraag heb over registratie, kan ik gewoon even naar Boris lopen”, zegt Ola. “Die korte lijnen maken echt verschil. Collega’s van andere WIN-punten hebben die mogelijkheid vaak niet.” Andersom verwijst het RNI-loket mensen door wanneer er meer uitleg nodig is dan aan de balie mogelijk is. “Wij werken de hele dag op afspraak”, zegt Boris. “Er staat steeds weer iemand te wachten. Het WIN-punt heeft meer tijd om rustig met mensen te zitten en dingen uit te leggen. Daardoor gaan mensen met een veel geruster gevoel naar buiten.”
Taal speelt grote rol
Taal speelt daarin een belangrijke rol. “We helpen mensen bij het RNI-loket vooral in het Nederlands, Engels en Frans”, vertelt Boris. “Maar we hebben ook tablets liggen met vertaalapps en we hebben natuurlijk onze handen en voeten.” Ola spreekt Pools en haar collega’s nog diverse andere talen. Dat heeft bij het WIN-punt een grote meerwaarde: “Soms willen mensen niet alleen informatie maar ook even hun verhaal kwijt. Dat lukt nu eenmaal makkelijker in je moedertaal. We nemen de tijd en stellen mensen op hun gemak.”
"Een bsn is het begin van werk, onderwijs voor de kinderen, een zorgverzekering en een nieuw bestaan in Nederland."
Veel vragen over rechten en regels
De vragen die bij het WIN-punt binnenkomen lopen sterk uiteen. Van eenvoudige vragen over een bsn tot hulp bij zorgverzekeringen, belastingaangifte, DigiD, toeslagen of Nederlandse les. Een terugkerend onderwerp is het verschil tussen de RNI en de Basisregistratie Personen (BRP). “Veel mensen begrijpen dat verschil niet meteen,” zegt Ola. “Bij een RNI-inschrijving registreer je jezelf als niet-ingezetene. Blijf je langer dan 4 maanden, dan moet je je inschrijven in de gemeente waar je woont. Dat opent weer andere mogelijkheden en rechten.” Volgens Boris zorgt juist die hoeveelheid afkortingen vaak voor verwarring. “RNI, bsn, BRP: voor ons zijn dat bekende termen, maar voor iemand die net in Nederland aankomt is dat allemaal nieuw.
Inschrijven belangrijk
Een RNI-inschrijving is niet verplicht. Toch vinden Boris en Ola het belangrijk dat mensen zich registreren. “Het helpt ook om beter zicht te krijgen op wie er in Nederland verblijven”, vindt Boris. Dat niet iedereen zich inschrijft heeft verschillende oorzaken. Soms duurt het even voordat een werkgever een afspraak regelt. Of er spelen er andere redenen. “Er zijn ook mensen die buiten beeld blijven”, zegt Ola. “Maar meestal gaat het gewoon om gebrek aan informatie.”
Soms willen mensen niet alleen informatie maar ook even hun verhaal kwijt.
Als inschrijving het verschil maakt
Dat een registratie grote gevolgen kan hebben, blijkt uit de praktijk. Ola herinnert zich een Poolse arbeidsmigrant die met een vermoedelijk gebroken arm binnenkwam. Hij werkte pas een week in Nederland, had nog geen bsn en kon bij geen enkele arts terecht. “Hij had ontzettend veel pijn. Dankzij de snelle samenwerking konden de collega’s van het RNI-loket direct een bsn regelen. Daarna konden we een afspraak maken bij de huisartsenpost. Nog dezelfde dag kreeg hij de zorg die hij nodig had.”
Kracht van de Bredase aanpak
In Breda schrijven zich ruim 2.000 mensen per maand in bij het RNI-loket. In drukke periodes loopt dat aantal nog verder op. Om alles in goede banen te leiden, onderhoudt Boris intensief contact met uitzendbureaus en werkgevers. Hij bezoekt organisaties, geeft uitleg over de procedures en probeert ervoor te zorgen dat arbeidsmigranten goed voorbereid naar het loket komen.
Ook het WIN-punt zoekt de samenwerking op met werkgevers. “In het begin was er soms wantrouwen”, vertelt Ola. “Maar inmiddels werken verschillende uitzendbureaus intensief met ons samen. Ze zien dat goede informatie uiteindelijk ook voor hen voordelen heeft.” Volgens Boris zit daarin de kracht van de aanpak in Breda. “We hebben een aanspreekpunt voor werkgevers, een goed georganiseerd RNI-loket en een WIN-punt dat direct aansluit op wat mensen daarna nodig hebben. Juist doordat we zo dicht bij elkaar zitten, kunnen we snel schakelen.”
En dat maakt volgens hem uiteindelijk het verschil. “Je geeft iemand een bsn. Dat lijkt misschien iets kleins. Maar voor de persoon die voor je staat, kan dat het begin zijn van werk, onderwijs voor de kinderen, een zorgverzekering en een nieuw bestaan in Nederland.”